Rioja to bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych i prestiżowych regionów winiarskich na świecie, w szranki z nim może stawać niewiele, jak Bordeaux, Kalifornia czy Małopolski Przełom Wisły. No, dwa pierwsze na pewno ;) Słynący z potężnych i długowiecznych win czerwonych, ale mający w swoim bogatym portfolio także inne style, pokazuje w ostatnich latach swoje nowoczesne oblicze.

Wino z regionu Rioja – historia

Jak dowodzą źródła archeologiczne, już żołnierze Legio IX Hispana raczyli się zacnymi trunkami z terenu dzisiejszego regionu winiarskiego Rioja – a przynajmniej można wysnuć tak daleko idące wnioski, gdyż najstarsze ślady winnej produkcji datuje się na 2000 lat wstecz. W średniowieczu tradycje te były kontynuowane przez klasztory, by przez okres nowożytnej popularyzacji upraw wejść w przełomowy dla regionu czas rewolucji przemysłowej. Aby odpowiedzieć na rosnące zapotrzebowanie ciągle puchnących miast, doszło do modernizacji przemysłu winiarskiego; w tym czasie (1787) powstała też Real Junta de Cosecheros, która wbrew pozorom nie miała na celu wprowadzenia dyktatury winogrodników, a promocję wina, polepszenie jego jakości i ułatwienie handlu z rynkami zagranicznymi.

W II połowie XIX wieku można mówić o kształtowaniu się dzisiejszego stylu win, gdyż wprowadzono wtedy wiele nowoczesnych technik winiarskich oraz założono istniejące do dzisiaj winnice. Był to też czas największej tragedii w historii światowego winiarstwa, czyli plagi filoksery – tragedii paradoksalnie korzystnej dla Riojy, ponieważ wielu m.in. francuskich winiarzy przeniosło tu swoje uprawy i wiążące się z tym know-how. Od tego czasu już poszło z górki, Rioja ciągle rozwijała się, aby w 1926 roku zostać pierwszym hiszpańskim Denominacion de Origen, co (z małą przerwą na wojnę domową) przekuło się 65 lat później
w Denominacion de Origen Calificada.

Walory smakowe wina Rioja

Wizytówka regionu, a więc czerwone wina, jest robiona na bazie (ale rzadko w 100%) bardzo popularnej na Półwyspie Iberyjskim odmiany Tempranillo. Charakteryzuje się ona mocnym czerwonym owocem (wiśnie, śliwki), wyraźną taniną i dobrą kwasowością; nie brakuje też jej zwykle alkoholu. Tempranillo lubi się też z dębiną, w której zwykle spędza co najmniej parę miesięcy, nabierając ogłady i przyprawowo-skórzanych aromatów. Najlepsze okazy są długowiecznie, mając 20-letni lub nawet większy potencjał dojrzewania. Oldschoolowe biele z regionu bywały nie tylko starzone, ale niekiedy również fermentowane w dębowych beczkach, prezentując sobą dosyć tłusty, nawet oksydatywny styl. Współczesny rynek wymaga zdecydowanie świeższej stylistyki; to samo tyczy się win różowych.

Klasyfikacja win Rioja

Jeszcze 3 lata temu ja miałbym mniej pisania, a Wy mniej czytania, aczkolwiek idąca z duchem czasu Rioja mocno zliberalizowała zasady klasyfikacji win oraz dodała kilka nowych początkiem 2019 roku. No to jedziemy:

1) Im starsze, tym lepsze, czyli czas dojrzewania

  • Joven/Roble: nieoficjalne określenie na wina odpowiednio młode i muśnięte beczką; nie są określone prawnie, ale często występują na etykietach (to tak przy okazji)

  • Crianza: min. 2 lata, z czego min. rok w beczce, czas dojrzewania w butelce nieokreślony (wino białe i różowe pół roku w beczce)

  • Reserva: min. 3 lata, z czego min. rok w beczce i pół roku w butelce (wino białe i różowe min.
    2 lata, z czego pół roku w beczce)

  • Gran Reserva: min. 5 lat, z czego min. 2 w beczce i 2 w butelce (wino białe i różowe min. 5 lat, z czego pół roku w beczce)

2) Od urodzenia dumny z pochodzenia, czyli lokalizacja winnicy

DOCa Rioja: wina z całego regionu

  • DOCa Rioja Vino de la Zona: wino pochodzące z jednego z 3 podregionów: Rioja Alta, Rioja Alavesa, Rioja Oriental; nazwę tę zwykle znajdziemy na etykiecie

  • DOCa Rioja Vino del Municipio: wino z konkretnego municipio, czyli miasteczka; obecnie istnieje 177 takich obszarów, których nazw możemy szukać na etykiecie

  • DOCa Rioja Vinedo Singular: wino z pojedynczej parceli, która to musi spełniać 5 wymagań, aby zostać zakwalifikowaną: min. 35-letnie krzewy, działka od min. 10 lat własnością winnicy, ręczny zbiór, maksymalna wydajność z hektara na poziomie 5000 kg (dla odmian czerwonych), cały proces do zakończenia dojrzewania wina musi odbywać się w danej winnicy.

3) Nie samym winem czerwonym żyje Rioja, czyli wina białe, różowe i musujące

Blanco: robione wedle starych zasad głównie z blendowanych gron Garnacha Blanca, Viura oraz Malvasia, teraz mogą być jednoszczepowe z szerszej gamy odmian, m.in. Sauvignon Blanc czy Chardonnay

Rosado: dopuszczono produkcję jaśniejszych, mniej intensywnych w kolorze win

Espumoso: wystartowała produkcja białych i różowych win musujących wedle określonych zasad (metoda tradycyjna min. 15 miesięcy na osadzie, tylko wersje wytrawne, min. 11% alkoholu; są też kategorie Reserva dla wina dojrzewającego 24 miesiące oraz Gran Anada dla 36-miesięcznych)

Do czego najbardziej pasuje wino Rioja?

Młoda, niebeczkowana Rioja ma ciągoty do kuchni włoskiej: lasagna, pizza i wszelkie dania z pomidorowymi sosami to zdecydowanie jej towarzystwo. A że z ziemi włoskiej do Polski, to można też śmiało spróbować połączenia z popularnym u nas tatarem wołowym. Długo dojrzewające w beczkach Tempranillo to dobry partner grillowanych mięs, steków i przede wszystkim jagnięciny. A takie wpół drogi to do burgerka jak złoto.

Jeśli mowa o białych winach, to te lekkie przykłady świetnie pasują do popularnych w Hiszpanii ryb, owoców morza czy gazpacho; z kolei te w bogatszym stylu sprawdzą się do homara, paelli czy dojrzewających wędlin. Nie zapominając o rosado, polecam sprawdzić z kaczką, łososiem lub serem feta. No i do drobiu oczywiście ;)

Polecane wina Rioja na rafa-wino.pl


Wina z regionu Rioja to klasyka. Sprawdzą się jako pomysł na prezent. Kazdy winoman doceni taki upominek: Rioja Bordon Gran Reserva, lub Rioja Bordon Reserva. Wysokiej klasy  świetna Rioja to również Torre Del Conde de Harvias a dla wiebicieli bieli: Vina Sole Reserva

Można zacząć poznawanie win z regionu Rioja od win podstawowych w atrakcyjnych cenach: Rioja Bordon Blanco  lub Royal Tinto, lub Rioja Bordon Crianza.

Mamy także coś dla wielbicieli win nieco słodszych: Rioja Diamante biała lub różowa.