O winie wytrawnym słyszał każdy. Inne kategorie opisujące napój Dionizosa, dotyczą koloru, zapachu lub smaku, mogą też odnosić się do metody produkcji, jak na przykład musujące. To dosyć zrozumiałe sposoby opisu i podziału, w przeciwieństwie do budzącej często zdziwienie kwestii ciężaru! No bo czym tak naprawdę jest wino ciężkie, skoro butelki, przynajmniej te o równej pojemności, z grubsza ważą tyle samo? Na to pytanie najlepiej odpowiada degustacja porównawcza pod okiem specjalisty, ale w czasach, gdy trudno o spotkanie na żywo pozostaje przekazywanie wiedzy na odległość. Zapraszam do lektury, wyjaśniam wszystko po kolei!

Czym charakteryzuje się wino ciężkie?

Na początek należałoby się zastanowić, co to znaczy wino ciężkie. Określenie to opisuje nasze wrażenia podczas degustacji, szczególnie na jej trzecim etapie, kiedy próbujemy odczytać smak wina na podniebieniu. Smak, ale także zapach, fakturę i ciężar wreszcie. Te ostatnie parametry odnoszą się stricte do zmysłu dotyku, który pozwala naszemu mózgowi niejako „zważyć” wino na języku. Mając możliwość porównywania kilku degustowanych win, będziemy w stanie sami utworzyć skalę wagową, na której jednym końcu znajdzie się wino lekkie, a ciężkie na drugim. W języku angielskim ciężkie wina opisywane są jako „dobrze zbudowane” (ang. full-bodied wine), co nierzadko tłumaczone jest dosłownie, i raczej niezręcznie jako „o pełnym ciele”, co rodzi inne skojarzenia; a z kolei lekkie to po prostu „lekko zbudowane”. Różne elementy fizyczne wina mogą odpowiadać za jego konkretną budowę. Ponieważ najczęściej ciężkie wino jest czerwone, pierwszym elementem jest tanina. Kolejne to wysoka zawartość alkoholu, ekstraktu, a nawet cukru. Stąd słuszny wniosek, że nie tylko czerwone może być ciężkie i nie tylko wytrawne.

W jakich regionach produkowane są wina ciężkie?

Żeby te pożądane cechy fizyczne ciężkiego wina uzyskać, trzeba mieć do tego odpowiednie warunki. Zdecydowanie przewagę mają tu cieplejsze regiony, gdzie dobrze dojrzewają ciemne odmiany winorośli, także te gruboskórne, gromadząc dużo cukrów i garbników. W Europie prym wiodą kraje śródziemnomorskie, szczególnie Półwysep Iberyjski, południe Włoch i Francji. Jeszcze lepszym klimatem na ciężkie czerwone wino dysponują kraje winiarskie z półkuli południowej, zwłaszcza Argentyna, RPA i Australia. Choć niestety tym dwóm nie wiedzie się ostatnio najlepiej, już to przez problemy gospodarcze w pandemii, już to przez tragiczne w skutkach pożary. Liczne ciężkie wina, zarówno czerwone, jak i białe powstają też w słonecznej Kalifornii.

Jak i na jakie okazje przechowywać ciężkie wino?

Ciężkie wino bardzo dobrze nadaje się do przechowywania, ze względu na swoje bogate parametry: taniny w wypadku win czerwonych wytrawnych, cukru w wypadku słodkich. Dlatego kolekcjonerzy chętnie po nie sięgają. Na przykład sławne wina bordoskie zyskują z czasem na wartości, a przede wszystkim zmieniają się ich walory wyczuwalne w degustacji. Złożoność bukietu wzrasta, taniny łagodnieją. Zależnie od klasy wina, producenta i rocznika mówimy tu o przechowywaniu rzędu dwudziestu lat. Gdy chodzi o najlepsze wina czerwone ciężkie może trzydziestu, czterdziestu. Ale naprawdę długowieczne, przechowywane dekadami z korzyścią dla ich jakości, są tylko wina słodkie. Z tych dobrze zbudowanych należy wymienić kolekcjonerskie vintage port, czerwone wino wzmacniane z regionu Douro w Portugalii. Bliższy naszemu, przyjaznemu Węgrom sercu jest sławny z trwałości tokaji aszu, ale jest to lżejsza kategoria wagowa słodkiego wina. Niezależnie czy wybierzemy wino ciężkie, czy lekkie musimy zadbać o odpowiednie warunki przechowywania cennych kolekcji przez tak długie lata. Najprostsze rozwiązania to czysta, ciemna i wilgotna piwnica, albo specjalistyczna chłodziarka do przechowywania. Ciężkie wino warto zachować na szczególne okazje. Świętowanie ważnej rocznicy, gdy uda nam się znaleźć archiwalny rocznik z odpowiednie daty. Takie wino można też przechować na okoliczność potencjalnego ślubu nowo narodzonego potomka, o ile wystarczy nam cierpliwości przynajmniej do jego pełnoletniości. Przezorni kolekcjonerzy kupują od razu całą skrzynkę, żeby móc otwierać kolejne butelki na różnych etapach rozwoju wina.

Jakie ciężkie wino wybrać i do czego podać?

Lista czerwonych win wytrawnych o dobrej budowie jest naprawdę długa... Warto zwrócić uwagę, jakie odmiany winorośli się na niej znajdują, skąd najczęściej pochodzą. Gdyby uszeregować je krajami, mogłoby to wyglądać mniej więcej tak:

Francja

Włochy

  •  z północy

  • aglianico z południa

  • sangiovese z Toskanii, w ciężkich wersjach jak np. brunello, czy chianti riserva

Hiszpania

  • monastrell z Murcji

  •  w ciężkich wersjach kastylijskich, jak w apelacjach Toro lub Ribera del Duero

Portugalia

  • baga z Bairrady

  • touriga nacional

Nowy Świat

Każde ciężkie czerwone wino z wyżej wymienionych woła o solidne i kaloryczne potrawy dobrej jakości. Proponuje się do nich pieczone mięsa, najczęściej wołowinę i dziczyznę, grzyby i aromatyczne przyprawy, jak jałowiec, szałwia, tymianek, czy ziele angielskie, twarde, długodojrzewające sery, a dla wegetarian pieczone bakłażany, paprykę i wędzone tofu. Na koniec warto uzupełnić coś z białego wina ciężkiego i wreszcie spośród słodkich. Białe wytrawne wino ciężkie to dla przykładu może być beczkowane chardonnay, aromatyczne viognier z Francji, albo węgierski juhfark. Pasują do dań z drobiu, albo treściwych ryb, jak tuńczyk, miecznik albo karp. Ze świata win deserowych najcięższą budową dysponują słodkie wina wzmacniane, jak choćby porto. W klasycznym zestawieniu wyspiarskim do puddingu z sera pleśniowego, lub prościej do gorzkiej czekolady i cygar.

Polecane ciężkie wina na rafa-wino.pl

Garść subiektywnych rekomendacji z oferty rafa-wino. Z południa Italii absolutna nowość, łącząca szczepy bordoskie z lokalna gwiazdą primitivo:

https://rafa-wino.pl/wina-z-wloch/929-battifarano-torre-bollita-matera-moro.html

Z północy szacowne barolo z maleńkiej, rodzinnej winiarni:

https://rafa-wino.pl/wina-z-wloch/300-eraldo-viberti-barolo-rocchettevino-2011.html

albo niemniej sławne barbaresco od producenta, który zarządza jednym z najlepszych siedlisk winiarskich w apelacji:

https://rafa-wino.pl/wina-z-wloch/550-rizzi-barbaresco.html

A z kolei z Francji bardziej zaskakująco, interesująca biel ze słonecznej Langwedocji, produkowana w oparciu o mało znane odmiany winorośli:

https://rafa-wino.pl/wina-z-francji/461-abbotts-delaunay-languedoc-reserve-2015.html

Iberia w swoim popisowym, ciężkim i beczkowanym stylu, z serca Kastylii i Leonu:

https://rafa-wino.pl/wina-z-hiszpanii/284-bodegas-valparaiso-finca-el-encinal-crianza-2015.html

Nie może zabraknąć dobrze zbudowanego węgrzyna, a jeśli czerwień, to znowu południe. Ale nie prestiżowe Villany, tylko nie mniej ciekawy Szekszard, do którego lessowych podłoży nawiązuje nazwa flagowego wina od Petera Vidy:

https://rafa-wino.pl/wina-z-wegier/853-vida-peter-losz.html

I żeby nie kończyć tokajem, to na słodko wybitne wino włoskie z ekologicznie uprawianych winnic nad Jeziorem Garda:

https://rafa-wino.pl/wina-z-wloch/106-tezza-recioto-della-valpolicella-valpantena-2015-05l.html

A żeby nie kończyć całkiem tylko na Europie to dorzucam potężnego caberneta z przepięknej i odległej krainy Stellenbosch w Republice Południowej Afryki:

https://rafa-wino.pl/wina-czerwone/801-muratie-ansela-van-de-caab.html

Ciężkie wino ma różne oblicza, zawsze raczy siłą i złożonością. Warto po nie sięgać i pić odpowiedzialnie.