Jaka jest historia polskiego winiarstwa?

Historia polskiego winiarstwa jest wyjątkowo barwna. Produkcja wina w Polsce przechodziła wzloty i upadki. Jednakże obecny rozwój związany z zakładaniem winnic, stowarzyszeń i organizacji oraz tworzeniem winnych szlaków pozwala myśleć z nadzieją o przyszłości polskim winie.

Tradycje powstawania winnic w Polsce są dosyć długie. Wpierw wino produkowali mnisi, później popijała szlachta. Na przestrzeni czasu wino wyparło piwo, stając się ulubionym trunkiem Polaków, zwłaszcza tych najbogatszych. Wino przywędrowało do Polski wraz chrześcijaństwem. Dla mnichów koniecznością stało się zakładanie winnic. Największe nasadzenia miały miejsce w XIII i XIV wieku. W XVI rozpropagowanie siarki jako środka konserwującego oraz rozwój komunikacji, doprowadził do ograniczenia krajowych nasadzeń, co spowodowało raptowny wzrost importu wina. Napierający z południa islam uczynił z Krakowa, Lwowa i miasteczka Podkarpacia miejscami składowania węgrzyna. Wino było trunkiem ekskluzywnym, nie można go znaleźć w karczmach na polskich wsiach. W XVI wieku stawanie alkoholu do kieliszka było punktem honoru oraz polityczną kartą płatniczą, I tutaj wino miało także swój skromny udział. Upowszechnienie szklanych kieliszków wyparło wspólne picie z jednego naczynia. Ze szlacheckich stołów znikło piwo i miód, które zastąpiono wodą, szampanem i likierem. Jednak wino nadal trwało. 

Najlepszy teren do uprawy winorośli wykorzystywano w XIX wieku pod chmiel I buraki cukrowe, sprowadzając wino z Krymu i Besarabii – będących w ten czas ośrodkami winnictwa imperium rosyjskiego. Tak nakazywał rachunek ekonomiczny, ale w wolnej Polsce skłaniał on także do inwestowania w produkcję polskiego wina oraz zakładanie winnic.

Kryzys 1929 roku i antyimportowa zmiana stawek akcyzy spowodowały szybki rozwój winnic Podola i wzrost produkcji wina gronowego. Powołana przez Ministerstwo Komunikacji do walki z kryzysem Liga Popierania Turystyki wykorzystywała podolskie winnice do wspierania regionalnych inicjatyw, głównie Święto Winobrania organizowanego od 1935 roku pod patronatem premiera, marszałka Sejmu i ministra rolnictwa. Turyści zjeżdżali się z całej Polski i zagranicy okolicznościowymi pociągami. Zaleszczyckie winne dożynki było odbierane jako wydarzenie kulturalne, nie zaś gospodarcze. Podczas spotkań dyplomatycznych wino stało się standardem.

W 1939 roku szkółki nie mogły sprostać realizacji zamówień na sadzonki dla podolskich plantacji. Ziemianie projektowali „spółdzielczą wytwórnię wina gronowego”. Przedsięwzięcie było popierane przez państwo. We wrześniu 1939 roku nastąpił koniec winobrania.

Jedynym regionem, gdzie nieprzerwanie zachowały się winnice w Polsce jest Zielona Góra należąca wtedy do Prus. Był to okres, gdzie stawiano na tanie wina owocowe, natomiast cały sprzęt do produkcji wina, jak również jedne z największych europejskich beczek całkowicie zniszczono.

Za początek odrodzenia polskich winnic uznano lata 80. ubiegłego stulecia, moment, kiedy Robert Myśliwiec z Jasła zdecydował się na posadzenie sadzonek winogrona z różnych zakątków świata, aby potwierdzić jakie odmiany sprawdzą się w klimacie polskim. W tych czasach powstała pierwsza polska odmiana i następuje dynamiczny rozwój winiarstwa w Polsce.

Obecnie istnieje ponad 300 polskich winnic, a ich liczba ciągle wzrasta. To dopiero początek drogi, jednak śmiało można stwierdzić, że Polska zrobiła dobry start ku odrodzeniu branży winiarskiej.

Jakie regiony w Polsce mają swoje rozpoznawalne winnice?

  • Region Lubuski (Winnica Gostchorze, Winnica Saint Vincent) - ciekawy i odrębnym region winiarski, słynący z wina już w XIII wieku. Obecnie region ten buduje w Polsce najsilniejszą tożsamość.

  • Region Małopolska (Winnica Fritz, Winnica Gródek, Winnica Hybridium, Winnica Jura, Winnica Wieliczka, Winnica Rajska) - najszybciej rozwijający się polski region winiarski, występuje tu największe zagęszczenie winnic małych, rodzinnych oraz dużych.

  • Region Zachodniopomorskie (Winnica Turnau), uprawa winorośli i produkcja wina jest tam nie tylko możliwa, ale także sam region ma szansę stać się jednym z ważniejszych obszarów produkcji polskiego wina.

  • Region Dolny Śląsk (Winnica Pałacowa Godyla, Winnica Stary Wielisław), Region Przedgórza Sudeckiego, szczególnie okolice Ślęży to jedno z najcieplejszych miejsc w Polsce. Duża liczba dni ciepłych, dłuższy okres wegetacyjny, a także łagodne zimy dają najbezpieczniejsze warunki dla winiarstwa w obrębie kraju.

Kiedy warto odwiedzić winnice? – winnice z noclegiem

Najlepszą porą na zwiedzanie polskich winnic jest wiosna oraz jesień. Jesień jest o tyle ciekawsza, że można trafić na zbiory winorośli. Można się im przyglądać, brać czynny udział, poznając proces produkcji wina od samego początku. We wrześniu niektóre regiony Polski organizują coraz bardziej popularne święta wina. Dla odwiedzających dostępne są polskie winnice, a także wydarzenia, w czasie których odbywają się degustacje. Niektóre winnice mają w swojej ofercie nocleg, cieszą się one ogromną popularnością wśród fanów wina i nie tylko. Wielu gości przyjeżdża z najodleglejszych zakątków Polski, by móc poznać kulturę i tradycję danego obszaru. Zauroczeni tematem wina turyści, często poszukują winnic z noclegiem w Polsce, chcąc najdłużej zagościć w tym niezwykłym miejscu. 

Polecane winnice w Polsce

  • Winnica Gostchorze - specjalizująca się w produkcji wina musującego metodą tradycyjną. Winnica produkuje najlepsze polskie wina musujące, którymi są Riesling oraz Gost Art. Te „polskie szampany” były wielokrotnie nagradzane na polskich konkursach.

  • Saint Vincent - winnica została założona w 2009r., aby m.in. kontynuować wielowiekowe tradycje winiarskie Dolnego Śląska. Wielokrotnie wyróżniona na konkursach winiarskich w Polsce i Europie ze swoimi wybornymi winami: Pinot Noir i Riesling oraz świetnym Gewurztraminerem.

  • Winnica Fritz - winnica położona jest w Chełmcu na Paściej Górze sercu Ziemi Sądeckiej pełnej wielu atrakcji kulturalnych, przyrodniczych i turystycznych. Winnica produkuje rewelacyjne wina musujące Perleus biały i Perleus różowy, oraz wyborne Cuvee Aureus, Roseus i Purpureus.

  • Winnica Gródek - winnica położona jest na wzgórzu w części Doliny Dunajca, panują tam najłagodniejsze warunki mikroklimatyczne o dobrym nasłonecznieniu. Winnica wytwarza jedne z najlepszych polskich win Cuve Blanc, Solaris, Rondo oraz Regent Rose.

  • Winnica Hybridium - winnica leży na wysokości nieco ponad 300 m n.p.m., ma wystawę południową, średnie nachylenie 8%. Wśród uprawianych winorośli przeważają szczepy win czerwonych Purple RainCirco ale znaleźć można także wyśmienite wina białe - Nea.

  • Winnica Jura – winnica tworzy wina z pasji do trunku, ale także według przekonania, że zdrowe odżywianie jest podstawą zdrowego stylu życia. Winnica posiada certyfikat ekologicznych upraw oraz produkcji. Może się pochwalić bardzo udany Pinot Noir z Małopolski.

  • Winnica Wieliczka – produkuje polskie ekologiczne wina klasy premium. Winnica i winiarnia z certyfikatem ekologicznym. Nie stosuje chemii powszechnie w rolnictwie konwencjonalnym, jej praca opiera się głównie na profilaktyce. Winnica może poszczycić się doskonałymi winami Cuvee Seraf oraz Chardonnay.

  • Winnica Rajska - rodzinna winnica znajdująca się w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, na obrzeżach miasta Myszków. Na poważnie produkcją wina zajęto się w 2016 roku, wino robione jest z sześciu odmian porastających w sumie 1,5 hektara. W winiarni dostępny jest nocleg. Młoda winnica z wyśmienitymi winami: Kowalik, Skowronek, Jaskółka, Słowik, Krogulec.

  • Winnica Turnau - to prywatna, największa pod względem powierzchni (32 ha) winnica w Polsce. Przed powstaniem Winnicy Turnau nikt się nie spodziewał, że jakościowe wino można produkować w województwie Zachodniopomorskim. Dla zwiedzających chcących zostać w winnicy na dłużej istnieje możliwość noclegu. Winnica Turnau jest niewątpliwie liderem w produkcji najlepszych polskich win białych - Solaris 2019 i Hibernal 2018, różowych - Rose 2019, czerwonych - Pinot Noir oraz słodkich Szlachetny Zbór. Wszystkie nagrodzone złotym lub srebrnym korkiem.

  • Winnica Pałacowa Godyla (winnica z noclegiem) - założona w roku 2015 na południowym wzgórzu Pawłowickiej Góry (249,5 m n.p.m.), w pobliżu Pałacu Pawłowice, którego budowniczy 150 lat wcześniej dokonali nasadzeń winnych krzewów - uprawa ta, jednak nie przetrwała do dzisiaj. Aktualnie na powierzchni 2,6 ha uprawiane jest 10.000 winorośli odmian - na wina białe: Johanniter, Solaris, Muscaris, Siegerrebe; Souvignier Gris, - na wina czerwone oraz różowe: Rondo, Cabernet Cortis, oraz Regent

Jakie wino najczęściej produkowane jest w Polsce?

 Obecnie najczęściej produkuje się wino białe solaris (hybryda) oraz riesling (winorośl szlachetna). Do popularnych należą także chardonnay, johannite czy gewürztraminer. Jeżeli chodzi o wina czerwone, to uprawia się odmiany regent, cabernet cortis, ale również zweigelt, pinot noir, a nawet merlot czy cabernet sauvignon. W Polsce produkuje się również wina różowe oraz musujące. Pasja w połączeniu z innowacyjnością przynosi dobre plony. 

Kilka słów o Enoturystyce

Enoturystyka (od grec. słowa oinos czyli wino) to turystyka winiarska lub enologiczna. Polega na zwiedzaniu regionów związanych z uprawą winorośli oraz miejsc produkcji wina. Nieodłącznym elementem enoturystyki jest udział w imprezach oraz festynach winiarskich. Enoturystykę można zaliczyć do turystyki rekreacyjnej, zaś uwzględniając wiejską lokalizację polskich winnic, kwalifikuje się także jako agroturystyka. Obecnie enoturystyka rozwija się bardzo dynamicznie w wielu miejscach na świecie. Również w Polsce ta gałąź branży turystycznej znajduje coraz większe grono odbiorców.

Warto zainteresować się polskimi winnicami. Zwiedzanie polskich winnic to ludzie – pasjonaci, którzy zarażają swoją energią oraz miłością do wina, poznawanie sposobów uprawy winorośli danego regionu i klimatu, przekonanie się osobiście jak produkowane są polskie wina, które znajdują uznanie nie tylko w Polsce, ale również za granicą. W czasie podróży można zwiedzić niesamowite miejsca, które mogą oczarować, uczestniczyć w wydarzeniach winiarskich, próbować najlepszych polskich win. Zwiedzanie winnicy to niezapomniana przygoda. Właściciele serdecznie dzielą się interesującymi opowieściami o produkcji wina i uprawy winorośli, nie brak różnych ciekawostek i anegdot. Polska winnica to magiczne miejsce, które przenosi zwiedzających w inny świat. Poznawanie winnic w Polsce jest niezwykle fascynujące i pokazuje, że ten kraj nie jest czarną dziurą na winiarskiej mapie naszego globu. Doskonałym pomysłem są winnice z noclegiem w Polsce, przedłużenie pobytu w tym cudownym miejscu to także więcej miłych I niezapomnianych wspomnień.